Về thăm chùa Đậu – đại danh thắng của Hà Nội

Quần thể chùa ở Hà Nội có rất nhiều ngôi chùa cổ lưu giữ dấu ấn của nhiều triều đại và chứng tích của sự phát triển Phật giáo ở nước ta, trong nội thành có chùa Trấn Quốc, chùa Quán Thánh, chùa Quán Sứ,… ở các huyện có chùa Hương, chùa Tây Phương, chùa Thầy, chùa Đậu… Chùa Đậu là ngôi chùa có lẽ nhiều người chưa biết tới, nhưng là nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, nơi được phong tặng là “Đệ nhất đại danh thắng”. Du khách tới thăm chùa Đậu sẽ khám phá được rất nhiều điều thú vị.

Vãn cảnh chùa. Ảnh. Đỗ Thảo
Vãn cảnh chùa. Ảnh. Đỗ Thảo

          Chùa Đậu là một ngôi chùa nổi tiếng được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng đặc biệt quan trọng. Chùa nằm cách trung tâm thủ đô hơn 20 km về phía nam. An tọa trên một gò đất cao giữa cánh đồng thuộc thôn Gia Phúc, xã Nguyễn Trãi, huyện Thường Tín, chùa nằm giữa vùng đất yên bình với địa thế đắc địa. Xung quanh chùa có nhiều cây cổ thụ, được bao bọc bởi các hồ nước và nằm kề con sông Nhuệ hiền hòa.

chùa Đậu uy nghi.Ảnh.Đỗ Thảo
chùa Đậu uy nghi.Ảnh.Đỗ Thảo

          Chùa được gọi là chùa Vua, chùa Bà hoặc chùa Đậu, tên chữ là Thành Đạo tự hay Pháp Vũ tự.

Công trình có nhiều dấu ấn kiến trúc.Ảnh.Đỗ Thảo
Công trình có nhiều dấu ấn kiến trúc.Ảnh.Đỗ Thảo

          Theo truyền thuyết, chùa được xây dựng khoảng thế kỉ thứ II sau công nguyên, xuất hiện cùng sự tích về Man Nương và hệ thống Tứ Pháp ( Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện), tức là hệ thống chùa có thờ thần linh làm ra các phép tạo mây, tạo mưa, sấm chớp để phục vụ mùa màng của người dân. Chùa Đậu nằm trong hệ thống chùa thờ Tứ Pháp, thờ bà Đậu hay Đại Bồ Tát Pháp Vũ nên chùa được gọi là chùa Đậu được gọi là Pháp Vũ tự là vì thế.

vẻ đẹp của chùa Đậu.Ảnh.Đỗ Thảo
vẻ đẹp của chùa Đậu.Ảnh.Đỗ Thảo

          Từ xa xưa, ngôi chùa được vua chúa các triều đại lui tới lễ bái lễ cầu cho quốc thái dân an nên không rõ từ bao giờ chùa được phong tặng là “Đệ nhất đại danh thắng”.

          Qua các văn tự cổ, sổ sách ghi chép, cũng như dấu ấn của các triều đại còn lưu lại trên các công trình kiến trúc, điêu khắc trong chùa, các nhà khoa học, sử học, khảo cổ học đã khẳng định chùa Đậu là một quần thể kiến trúc đặc biệt  với những nét nghệ thuật đậm sắc theo dòng thời gian của lịch sử Việt Nam. Chùa lưu dấu tích minh chứng cho sự phát triển của tín ngưỡng văn hóa dân gian, sự phát triển của kiến trúc từ thời Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.

Điêu khắc trên các bức tường trong chùa.Ảnh.Đỗ Thảo
Điêu khắc trên các bức tường trong chùa.Ảnh.Đỗ Thảo

        Hàng năm, bà con nhân dân tổ chức lễ hội truyền thống chùa Đậu.

          Hàng năm, hội chùa Đậu được tổ chức, diễn ra trong 3 ngày (từ mùng 8 đến mùng 10 tháng Giêng), nhưng thường thì từ mùng 1 Tết đã tấp nập dân làng đến vãn cảnh lễ chùa, sau đó càng gần chính hội thì càng đông du khách từ khắp nơi đổ về chiêm bái, thưởng ngoạn. 

          Chùa được xây dựng với quy mô lớn, kết cấu kiểu “nội công ngoại quốc”.

Nét kiến trúc quen thuộc vùng Bắc Bộ.Ảnh.Đỗ Thảo
Nét kiến trúc quen thuộc vùng Bắc Bộ.Ảnh.Đỗ Thảo
Mái chùa.ảnh. Đỗ Thảo
Mái chùa.ảnh. Đỗ Thảo

Chùa có kết cấu kiểu “nội công ngoại quốc”, nét đặc trưng của kiến trúc đền chùa cổ vùng Bắc Bộ.Trong khuôn viên chùa, các công trình thờ tiền Phật, hậu Thánh, bố cục giống chữ công theo mẫu hán tự, xung quanh được quây kín bởi các cụm kiến trúc khác tạo hình chữ quốc theo mẫu hán tự. Đó là kiểu  kết cấu quen thuộc ở đền chùa miền Bắc.

Nét thanh tịnh trong chùa.Ảnh.Đỗ Thảo
Nét thanh tịnh trong chùa.Ảnh.Đỗ Thảo

          Tổng thế khuôn viên chùa gồm tam quan, tả vu, hữu vu, tiền đường, tam bảo, nhà tổ, nhà mẫu… Mỗi cụm kiến trúc được thiết kế đặc trưng và sử dụng các chất liệu quen thuộc như ngói đỏ, gỗ, đá lát với mái, phù điêu mang đúng nét truyền thống của đền chùa miền Bắc.

Nét đẹp của chùa.Ảnh.Đỗ Thảo
Nét đẹp của chùa.Ảnh.Đỗ Thảo

          Điều đáng tiếc là trải qua sự tàn phá của thời gian và đặc biệt là chiến tranh, chùa nhiều lần bị hư hại. Nhất là thời Pháp thuộc, những công trình trong chùa bị phá hại, chỉ còn lại một phần tàn tích như Tam bảo,… Chùa Đậu hiện nay được đại tu nhiều lần theo đúng kết cấu được lưu truyền, trong chùa vẫn giữ được nhiều minh chứng của kiến trúc các triều đại.

Nghệ thuật điêu khắc ấn tượng.Ảnh.Đỗ Thảo
Nghệ thuật điêu khắc ấn tượng.Ảnh.Đỗ Thảo

          Các bia đá, pho tượng trong chùa, mái ngói, các mảng phù điêu được chạm khắc tỉ mỉ, sắc sảo với những hình rồng, phượng, lân, hình mây, hình tiên nữ, họa tiết hoa sen… đầy ấn tượng, thể hiện được nghệ thuật kiến trúc với bề dày lịch sử của người dân miền Bắc và bàn tay khéo léo của cư dân bản địa với những làng nghề truyền thống nức danh nhiều đời ở vùng Thường Tín.

Nơi nhiều Phật tử và du khách tới thăm.Ảnh.Đỗ Thảo
Nơi nhiều Phật tử và du khách tới thăm.Ảnh.Đỗ Thảo

          Xung quanh chùa, những bóng đa, những cây cổ thụ trong sân chùa cao vút, tỏa bóng xuống những mái chùa rêu phong, mang lại cho du khách sự thanh tịnh. Các hồ nước quanh chùa xanh trong, dòng sông Nhuệ hiền hòa, tất cả hòa nhịp trong sự yên bình.

Xung quanh chùa là những ao hồ xanh trong.Ảnh.Đỗ Thảo
Xung quanh chùa là những ao hồ xanh trong.Ảnh.Đỗ Thảo

        Trong chùa lưu giữ 2 pho tượng nổi tiếng là hai nhục thân xá lợi của thiền sư.

          Một minh chứng đặc biệt mà ngôi chùa vẫn lưu giữ được là 2 pho tượng cổ nổi tiếng là nhục thân của 2 vị thiền sư Vũ Khắc Minh và Vũ Khắc Trường. Theo các nhà nghiên cứu và lời kể của bà con nhân dân sống gần chùa, pho tượng 2 vị thiền sư tồn tại từ thế kỉ XVII đến nay. Đây là 2 vị thiền sư đắc đạo tại chùa, để lại Toàn Thân Xá Lợi. 2 pho tượng thiền sư trong tư thế ngồi thiền như trước khi viên tịch, được tạo thành bằng các bó sơn ta rồi quang dầu ra ngoài thi hài của 2 vị đại sư sau khi viên tịch, được lưu giữ cho tới nay, chưa có hư hại lớn. Đây là 2 trong số  những pho tượng Toàn Thân Xá Lợi nổi tiếng ở nước ta.

vẻ đẹp của chùa Đậu.Ảnh.Đỗ Thảo
vẻ đẹp của chùa Đậu.Ảnh.Đỗ Thảo
Các cô xúng xính lên chùa.Ảnh. Lê Minh Phúc
Các cô xúng xính lên chùa.Ảnh. Lê Minh Phúc

          Có quá nhiều truyền tích và dấu ấn đặc sắc trong một ngôi chùa, chỉ tiếc là thời gian và chiến tranh đã làm hư hại một số hạng mục.

trong điện thờ Mẫu ở chùa.ảnh.Lê Minh Phúc
trong điện thờ Mẫu ở chùa.ảnh.Lê Minh Phúc

          Chúng tôi, những người tới thăm chùa, ngay lúc đó cũng chưa thể cảm nhận hết được giá trị đặc biệt của ngôi chùa, mà chỉ cảm nhận được sự yên tĩnh, nét cổ kính và vẻ đẹp mê hồn của ngôi chùa. Cho đế khi được nghe bà con nhân dân kể chuyện và tìm hiểu nhiều bài viết, chúng tôi mới cảm nhận được giá trị vô cùng to lớn của đại danh thắng này.

Lên chùa.Ảnh.Lê Minh Phúc
Lên chùa.Ảnh.Lê Minh Phúc

          Hà Nội, mảnh đất văn hiến, với biết bao di tích lịch sử có giá trị to lớn, mà mỗi lần đến thăm, chúng tôi không khỏi xúc động và tự hào.

38 views