Tu viện bỏ hoang đầy bí ẩn mang nét đẹp cổ châu Âu ở Đà Lạt

Bất cứ ai trong chúng ta khi được hỏi: “Nơi nào bí ẩn nhất ở Việt Nam” thì đảm bảo là Đà Lạt sẽ được gọi tên đầu tiên. Với những căn biệt thự bỏ hoang trên đồi, khí hậu lại lạnh lẽo, mặt trời cứ buông xuống là sương mờ cũng sà sát đất. Thành ra, từ lâu Đà Lạt đã luôn khiến người ta “rùng mình” bởi những điều như vậy đó. Đố ai dám vào những căn nhà đó từ lúc trời nhá nhem tối. Tuy vậy, bên cạnh những căn biệt thự ma mị ấy, còn có một nhà nguyện dòng Franciscaines đã bị bỏ hoang đã từ rất lâu. Nhà nguyện này trên đường Hùng Vương đã bị bỏ hoang cách đây vài thập kỷ. Lớp bụi thời gian đã bao phủ cả trên những ô cửa kính vỡ vụn, hành lang u tối mọc đầy cỏ dại và rêu phong.

Nhà nguyện dòng Franciscaines

Đà Lạt quyến rũ lòng người lữ khách bởi lối kiến trúc tuyệt đẹp và đầy cổ kính.

Nằm trên một quả đồi nhỏ, Tu viện được bao bọc bởi rừng thông cao vút, con đường cỏ dại mọc um tùm dẫn bạn tới một công trình kiến trúc cổ được phủ lên đó lớp bụi thời gian.  Tu viện dòng Franciscaines được người Pháp xây dựng bị bỏ hoang gần 20 năm nay. Những lớp bụi phủ kín các khung cửa sổ đã vỡ, hành lang u tối bám đầy rêu xanh. Người Đà Lạt rỉ tai nhau về câu chuyện bi thảm của một cô gái trẻ trong trang phục cô dâu đã kết thúc cuộc đời mình tại đây. Từ đó, người ta ít lui tới Tu Viện hơn và nơi đây dường như dành cho những ai muốn thử độ “máu liều” hay những người muốn khám phá công trình kiến trúc cổ.

Tu viện dòng Franciscaines vốn là của dòng nữ tu Franciscaines (tên Việt hóa là Dòng Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ), do người Pháp xây dựng và được các nữ tu mua lại năm 1958.

Tu viện dòng Franciscaines vốn là của dòng nữ tu Franciscaines (tên Việt hóa là Dòng Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ), do người Pháp xây dựng và được các nữ tu mua lại vào năm 1958.

Nhà nguyện có phải bỏ hoang…

Tu viện có diện tích khoảng 7 ha, gồm nhà nguyện và khu nội viện được xây dựng theo kiến trúc Gothic. Bên cạnh việc truyền đạo, tu viện tham gia khám bệnh và chăm sóc cho trẻ em, dạy học cho trẻ từ mẫu giáo tới lớp 5.

Tu viện dòng Franciscaines vốn là của dòng nữ tu Franciscaines (tên Việt hóa là Dòng Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ). Công trình có từ thời Pháp nhưng chưa có tài liệu nói rõ năm xây dựng tu viện. 1958, tu viện được các soeur (nữ tu) dòng Franciscaines mua lại.

Nhà nguyện có lối kiến trúc kết hợp giữa phương Tây và phương Đông với hệ thống mái ngói kiểu phương Đông, những ô cửa sổ và cửa chính mang đậm bóng dáng kiến trúc Gothic đặc trưng của phương Tây. Tu viện mang nét trầm cổ, huyền bí.

Lối kiến trúc xưa cũ khiến những người đến đây ngỡ như đang lạc vào thời Trung cổ châu Âu.

5 nữ tu dòng FMM đầu tiên đến Việt Nam vào năm 1932, để chăm sóc bệnh nhân phong tại Trại Phong Qui Hòa thuộc Giáo phận Qui Nhơn. Sau đó, các nữ tu đã mở Tập viện tại Vinh vào năm 1936, Đà Lạt vào năm 1958. Đến nay, dòng FMM tại Việt Nam có hơn 200 nữ tu sống trong 15 cộng đoàn và 2 thí điểm, thuộc 8 Giáo phận (TP Hồ Chí Minh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Cần Thơ, Đà Lạt, Nha Trang, Qui Nhơn, Vinh và Hà Nội).

Cơ sở tu viện FMM tại Đà Lạt là tu viện của các cha Salésiens (Đan viện cũ của dòng Benédictins – số 5 Gia Long) được các soeur mua lại, gồm nội cấm là các phòng ngủ và nhà thờ. Tu viện chính thức trở thành tập viện của dòng FMM vào tháng 5/1958 tại Đà Lạt (gọi là “Cộng đoàn Đức mẹ vô nhiễm nguyên tội”), là nơi các tập sinh học tập một năm (bao gồm cả học văn hóa và học may) theo Giáo Luật để trở thành Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ chính thức. Các nữ tu sống trong Tu viện đa số là người nước ngoài đến từ các nước như : Singapore, Madagascar, Macao, Pháp.

Vì vừa phải đáp ứng nhu cầu truyền giáo vừa phải tìm việc làm để sinh sống, nên các soeur tham gia khám bệnh, chăm sóc trẻ em suy dinh dưỡng và hướng dẫn cho các bà mẹ. Sau đó, các soeur nhận quản lý và dạy học miễn phí tại trường tiểu học ở Trại Hầm.

Nhân sự của Cộng đoàn mỗi ngày một tăng, công tác từ thiện không thể nuôi sống các nữ tu, nên cộng đoàn quyết định mở Trường Tiểu học Vigro Maria có thu phí cho trẻ em từ mẫu giáo đến lớp 5, có nhà nội trú. Ban đầu Trường mượn cơ sở nhà kho ở gần ga xe lửa (từ năm 1959-1965), trong lúc chờ cơ sở mới được xây trong khuôn viên Tập viện. Từ năm 1966, trường dần chuyên môn hóa việc giáo dục, chuyên đào tạo kế toán, thư ký và chính thức trở thành Trường Thương mại Việt Nữ từ năm 1969…

Khu hành lang với những ô cửa, mái vòm mang đậm bóng dáng kiến trúc Gothic đặc trưng của phương Tây đã bị vỡ lớp kính, hoang vắng, cây cỏ mọc um tùm.
Khu hành lang dãy phòng học rêu xanh mọc thành thảm dày.

Những lần thay đổi

Từ năm 1966, tu viện bắt đầu thực hiện chuyên môn giáo dục, trở thành ngôi trường chuyên đào tạo kế toán, thư ký. Khoảng 3 năm sau, tu viện chính thức trở thành trường Thương mại Việt Nữ. Để đáp ứng nhu cầu học viên, tu viện xây dựng thêm hai khối nhà mới gồm nhà học và khu nội trú theo phong cách kiến trúc hiện đại bên cạnh các công trình cũ.

Năm 1979, Tập viện đóng cửa do các nữ tu ngoại quốc về nước, những nữ tu người Việt chuyển đến Cộng đoàn Hiển Linh và Thánh Tâm. Toàn bộ diện tích 7ha được bàn giao cho nhà nước. Gần đây nổi lên câu chuyện về “Nhà nguyện bỏ hoang”, khi Tu viện trở thành điểm đến nổi rần rần bởi không gian, kiến trúc và những câu chuyện huyền bí liên quan. Và ngoài những tình tiết được đồn đoán, tuyệt nhiên không có một tư liệu nào về tu viện hay tập viện dòng FMM tại Đà Lạt. Những tư liệu trên được trích lược từ nội dung cuốn kỷ yếu “Mừng 80 năm Dòng Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ hiện diện tại Việt Nam” mà chúng tôi may mắn được cầm đọc sau một thời gian dài tìm kiếm.

Dấu ấn còn sót lại của công trình kiến trúc là bức tượng Đức Mẹ bên hông ngôi nhà nguyện.
Ngoài việc truyền đạo, tu viện tham gia khám bệnh và chăm sóc cho trẻ em, dạy học cho trẻ từ mẫu giáo tới lớp 5.

Cô gái trẻ trong trang phục cô dâu ?

Trải qua thời gian gần 40 năm, 2 khối nhà học và khu nội trú của Trường Thương mại Việt Nữ được chuyển đổi nhiều công năng. Ban đầu, dùng làm cơ sở cho Trường Bổ túc Văn hóa, sau đó là Khách sạn Lâm Viên, rồi đến Trường THPT Trần Phú. Còn nhà thờ và khu nội viện dùng làm nhà kho, phòng học thể dục và chỗ ở. Trước khi trở thành cơ sở của Trường Đại học Kiến trúc TP Hồ Chí Minh, nhà nguyện có hơn 20 hộ gia đình sinh sống, nay đã giải tỏa phần lớn, chỉ còn 3 hộ gia đình. Nhưng vẫn còn có gia đình đã ở trên 20 năm mà chưa gặp ma mị gì nơi đây cả.

Thành ra, bí ẩn của câu chuyện “Nhà nguyện bỏ hoang” thực ra không có gì là bí ẩn. Không có sự hiện diện nào về câu chuyện bi thảm của một cô gái trẻ trong trang phục cô dâu đã kết thúc cuộc đời mình tại đây. Chỉ vì không được chăm chút thường xuyên, nên không gian u tối, cỏ phủ, rác tụ, tường mốc, cửa kính vỡ… Dù đã bị thời gian tàn phá, công trình trường học thay đổi nhiều, nhưng công trình Tu viện dòng FMM vẫn còn giữ nguyên nét kiến trúc Gothic theo kiểu vòm nhọn với nhiều cửa sổ, được ứng dụng phổ biến trong kiến trúc nhà thờ hay thánh đường rộ lên từ thế kỷ 18.

Chỉ vì không được chăm chút thường xuyên, nên không gian u tối, cỏ phủ, rác tụ, tường mốc, cửa kính vỡ… Dù đã bị thời gian tàn phá, công trình trường học thay đổi nhiều, nhưng công trình Tu viện dòng FMM vẫn còn giữ nguyên nét kiến trúc Gothic theo kiểu vòm nhọn với nhiều cửa sổ, được ứng dụng phổ biến trong kiến trúc nhà thờ hay thánh đường rộ lên từ thế kỷ 18.

Cũng như các công trình kiến trúc khác tại Đà Lạt, Tu viện dòng FMM là công trình có đường nét thiết kế hài hòa với khung cảnh thiên nhiên. Và bất chấp thời gian cùng những câu chuyện hoang đường, du khách vẫn tìm đến đây vào bất cứ thời điểm nào trong ngày để chiêm bái vẻ đẹp tuyệt mỹ của khối kiến trúc hoang tàn này.

Một địa điểm khám phá đầy hấp dẫn 

Có lẽ, Nhà nguyện dòng Franciscaines bị bỏ hoang ở Đà Lạt sẽ trở thành địa điểm khám phá đầy hấp dẫn với nhiều bạn trẻ, đặc biệt là những bạn trẻ yêu thích những lối kiến trúc cổ kính hoặc những người theo đạo Thiên Chúa.

Cùng với Nhà nguyện dòng Franciscaines, còn nhiều ngôi biệt thự, nhà thờ cổ kính khác được coi là một nửa hồn đô thị của xứ sở ngàn hoa, tọa lạc xinh xắn dọc trên một số con đường tiêu biểu như Hùng Vương, Trần Hưng Đạo, Trần Phú, Hoàng Văn Thụ, Quang Trung, Nguyễn Du, Phó Đức Chính, Phan Chu Trinh… Các bạn có thể dễ dàng tiếp cận một số công trình để khám phá và chụp ảnh “sống ảo”. Tuy nhiên nếu có người ở đó thì nên xin phép một tiếng nhé, và đừng gây hại gì đến những “chứng nhân” lịch sử của một Đà Lạt hào hoa.

745 views