Ninh Thuận: Nơi lưu giữ văn hóa Chăm rực rỡ

Ninh Thuận – một tỉnh ven biển duyên hải Nam Trung Bộ nơi nổi tiếng với những cánh đồng nho bát ngát, những vườn táo xum xuê và đặc biệt nơi đây vẫn còn lưu giữ bảo tồn người văn hóa Chăm truyền thống từ bao ngàn xưa. Dân tộc Chăm là những cư dân cổ Champa vĩ đại, nơi sản sinh ra những giá trị văn hóa truyền thống rực rỡ của dân tộc này. 

Người Chăm cư trú đông nhất tại tỉnh Ninh Thuận với số lượng hơn 70 ngàn người. Văn hoá Chăm là một trong những nền văn minh lớn từng tồn tại trên lãnh thổ của quốc gia Việt Nam thống nhất ngày nay. Trong quá trình tồn tại của mình, cư dân Chăm không chỉ gò bó trong dải đất miền trung chật hẹp mà còn vươn rộng ra để tiếp thu các nền văn hoá khác dẫn đến quá trình giao lưu tiếp biến trên nhiều lĩnh vực khác nhau trong đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội. Trên tất cả  các lĩnh vực về đời sống vật chất và tinh thần của người Chăm, ngoài yếu tố bản địa đặc sắc, còn có sự hoà quyện của các nền văn hoá khác như An Độ, Ả Rập, Trung Hoa, Đại Việt, Mã Lai…

Tòa tháp Chăm cổ

Ninh Thuận nổi tiếng với di tích tháp Pô Klong Gara. Nói đến tháp Chăm là nói đến sự độc đáo của chất liệu xây dựng nên chúng: gạch Chăm mà đến tận ngày nay vẫn còn giữ nguyên nét sơ khai của chúng.Tháp Chăm Ninh Thuận đã đạt tới độ chín muồi của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc, dung hoà được trong phong cách nghệ thuật Chămpa và các nền văn hóa giao thoa tạo nên những nét đẹp truyền thống đặc sắc tại nơi đây.

Những hoa văn bao trùm quanh tháp cùng với lối kiến trúc độc đáo mang biểu tượng văn hóa tâm linh bí ẩn thu hút rất nhiều nhà nghiên cứu đến để tìm hiểu. 

Tháp Pô Klong Garai
Tháp Pô Klong Garai – nơi linh thiêng trong văn hóa người Chăm Ninh Thuận

Trong đời sống người Chăm, các nghi lễ đều diễn ra các đền, tháp vì đây là nơi linh thiêng, trú ngụ của các vị thần tối cao mà họ tôn sùng. Hằng năm,tháp chỉ mở cửa bốn lần vào những dịp lễ tết quan trọng để các tín đồ dâng lễ vật và tấm thần bằng nước trầm hương như thể hiện tấm lòng thành kính, biết ơn khi thần linh đem đến cho họ sự ấm no, hạnh phúc và mùa màng tốt tươi.

Làng gốm Bàu Trúc

Nằm trên tỉnh lộ từ đến thành phố Phan Rang, làng gốm Bàu Trúc vẫn đứng nghiêng mình trước bao thăng trầm của lịch sử và sự phát triển mạnh mẽ của bối cảnh xã hội hiện nay.

12812299405 e334ced1db o
Làng nghề gốm Bàu Trúc (nguồn: phanrangninhthuan.com)

Bàu Trúc là làng gốm cổ nhất Đông Nam Á, nổi tiếng với sản phẩm gốm thủ công và kỹ thuật nung lộ thiên mà người Chăm vẫn duy trì bao đời nay. Mọi công đoạn để làm ra một sản phẩm đều hoàn toàn bằng tay, người thợ không dùng bàn xoay mà đi xung quanh tạo nắn món đồ rất công phu và khéo léo. Từ những món đồ dùng trong sinh hoạt hằng ngày đến cả những món đồ để trang trí thì người làm gốm luôn tỉ mỉ từng chi tiết dù là nhỏ nhất.Gốm Bàu Trúc được ngợi ca là đặc trưng riêng mang đậm nét văn hóa Chăm không lẫn với gốm nơi khác bởi nó mang cái hồn của chính dân tộc này. Trải qua quá trình duy trì và phát triển nhất là trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày nay, gốm Bàu Trúc giữ một vai trò rất quan trọng trong việc truyền tải giá trị văn hóa của người dân tộc Chăm ra thế giới.

Sản phẩm gốm Bàu Trúc Ninh Thuận
Sản phẩm gốm Bàu Trúc Ninh Thuận

Làng dệt Mỹ Nghiệp

Làng gốm và làng dệt Mỹ Nghiệp là hai làng truyền thống có thể nói là duy nhất trên thế giới này gần nhau mà đến ngày nay vẫn còn duy trì và phát triển.

tho cam my nghiep 1
Làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp

Những đôi tay nhanh nhẹn, khéo léo của người phụ nữ Chăm bên khung dệt trong họ thật đẹp biết nhường nào.Dệt thổ cẩm của người Chăm là nghề mẹ truyền con nối. Để tạo nên những hoa văn tinh xảo, độc đáo, người dệt phải có hoa tay, óc thẩm mỹ cùng sự am tường về màu sắc. Thổ cẩm được dệt nên không phải bằng những cỗ máy hiện đại mà là từ những chiếc máy thủ công truyền thống, vẫn giữ được gần như nguyên vẹn từng công đoạn, bí quyết, chất liệu, hoa văn…mà cha ông thời xưa để lại.

du khach thich thu tham quan cac nghe nhan lang det tho cam my nghiep det tren khung dai 2016 04 22 09 16
Du khách tham quan người thợ thủ công dệt (nguồn: baoninhthuan.com)

Lễ hội

Trong đời sống văn hóa của người Chăm thì lễ hội là một trong những yếu tố quan trọng,không thể thiếu đối với họ. Lễ hội là dịp để người dân được vui chơi sau những ngày làm việc vất vả, đây còn là dịp để bày tỏ lòng biết ơn đến ông bà, tổ tiên và thần linh. Người Chăm có hơn 100 lễ hội trong năm nhưng trong đó, nổi bật nhất là lễ hội Kate được diễn ra vào được trong 3 ngày vào tháng 7 theo lịch Chăm (khoảng từ 25/9 đến 5/10 dương lịch) hàng năm khi mùa màng kết thúc. Không gian nghi lễ được diễn ra từ đền tháp đến làng và nhà. Việc có trignh tự như vậy vì theo phong tục người Chăm quan niệm rằng phải đến trình diện thần linh trước để thể hiện sự kính trọng, ai làm trái là nhận được điều không tốt, rồi mới về mới về làng sau đó là cũng gia đình tụ họp, điều này thể hiện tính cố kết cộng đồng làng xã cao.

20190928 090541 465
Em bé người Chăm 9 tháng tuổi tham gia lễ hội Kate (nguồn: Kim Ngân)

Lễ hội Kate là dịp để tưởng nhớ công lao các vị thần như Pô Klong Garai, Pô Pôme và dâng lễ cúng tổ tiên với lòng thành kính cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu, gia đình bình an. Những người tham dự lễ hội được hoà cùng điệu múa của các cô thiếu nữ Chăm, say sưa cùng tiếng trống Gi năng.

thap cham
Người Chăm lên tháp dâng lễ trong lễ hội Kate

Văn hóa Chăm mang nhiều nét đẹp truyền thống, đây chính là điểm mà ngày nay chúng ta rất khó tìm khi cuộc sống ngày càng phát triển. Dĩ nhiên, văn hóa người Chăm tại vùng Ninh Thuận không chỉ có bấy nhiêu như tôi trình bày mà nó còn rất nhiều cái hay và đẹp nữa mà chỉ khi đặt chân đến Ninh Thuận bạn mới cảm hết cái hồn của dân tộc này.

Noona

84 views