Da diết khúc ca về loài hoa lửa mỗi độ xuân qua

Làng quê Việt Nam là một bức tranh yên bình, tươi đẹp. Cho dù sự phát triển của kinh tế xã hội khiến bộ mặt nông thôn có nhiều biến đổi, nhưng tới các làng quê, đâu đó vẫn còn nhiều điều giản dị mà ấm lòng, nhất là với những người con xa quê. Tháng 3, nhìn thấy sắc đỏ của hoa gạo, mà thấm thía nỗi nhớ quê, mà da diết hồi tưởng về những kỉ niệm tuổi thơ, mà trào lên lòng yêu quê hương, đất nước.

bà ngoại nhặt hoa cho các cháu chơi.Ảnh.Đỗ Thảo
bà ngoại nhặt hoa cho các cháu chơi.Ảnh.Đỗ Thảo
rực cháy một góc trời.Ảnh.Đỗ Thảo
rực cháy một góc trời.Ảnh.Đỗ Thảo
Các chị em thả dáng bên gốc gạo.Ảnh.Đỗ Thảo
Các chị em thả dáng bên gốc gạo.Ảnh.Đỗ Thảo

Cây gạo, loài cây có nguồn gốc ở Ấn Độ, hiện nay được trồng nhiều ở các nước châu Á như Malaysia, Indonesia, miền Nam Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Việt Nam… Ở nước ta, hoa gạo được phân bố từ miền núi cho tới đồng bằng, được nhân dân gọi bằng nhiều tên như hoa gạo, hoa mộc miên, hồng miên, người Tây Nguyên gọi là Pơ-lang.

loài hoa thắp lửa.Ảnh.Đỗ Thảo
loài hoa thắp lửa.Ảnh.Đỗ Thảo
Bông hoa đỏ rực báo hiệu cuối xuân.Ảnh.Đỗ Thảo
Bông hoa đỏ rực báo hiệu cuối xuân.Ảnh.Đỗ Thảo

Sự tích hoa gạo được kể theo nhiều dị bản, nhưng thường được biết đến với câu chuyện về nàng sơn nữ.

Câu chuyện về một chàng trai nghèo khoẻ mạnh yêu cô sơn nữ xinh đẹp. Nhưng năm đó mưa lớn, mất mùa, lũ lớn cuốn phăng ngôi nhà của chàng và nhiều người dân khác. Dân bản trồng cây nêu để chàng lên trời hỏi sự tình. Ngày ra đi, chàng buộc vào tay cô gái băng vải đỏ, mỗi đầu có tua năm cánh thay cho lời thề thuỷ chung.Gặp Ngọc Hoàng, chàng thưa rằng nắng mưa thất thường khiến mất mùa, dân đói khổ và mong giúp đỡ cho dân.Ngọc Hoàng chuẩn tấu để chàng trai ở lại làm thần Mưa. Ngọc Hoàng nâng bầu trời lên cao khỏi mặt đất để cho người thường không lên trời được, chàng trai đành ở lại trên trời. Nhớ người yêu, nước mắt chàng trào ra.

Rực lửa.Ảnh.Đỗ Thảo
Rực lửa.Ảnh.Đỗ Thảo
Hoa gợi nhớ biết bao kỉ niệm.Ảnh.Lê Minh Phúc
Hoa gợi nhớ biết bao kỉ niệm.Ảnh.Lê Minh Phúc

Còn cô gái, ngày nào cô cũng trèo lên cây nêu trông ngóng. Một lần, Ngọc Hoàng xuống hạ giới, cho cô gái một điều ước. Nàng xin được biến cây nêu thành loài hoa có rễ bám sâu, thân thẳng, ngọn cao để thần nhìn thấy người yêu, dải vải đỏ biến thành bông hoa để người yêu có thể nhận ra cô. Thoả nguyện,cô gái được biến thành cây hoa gạo.

Bông hoa cuối mùa.Ảnh.Đỗ Thảo
Bông hoa cuối mùa.Ảnh.Đỗ Thảo

Hoa gạo là loại cây cao, cành cây mọc ngang nên tán lá rộng, gốc cây to.

Từ mùa xuân sang mùa hè, cây trổ hoa, hết hoa thì ra lá, tới mùa đông lá rộng, cành khẳng khiu chống trọi với giá rét. Hoa gạo có màu đỏ rực rỡ, một số loài hoa gạo có màu đỏ cam. Cánh hoa lớn, 5 cánh dày, to xếp đều quanh đài lớn. Quả gạo có sợi bông nhỏ, êm, xưa người dân lấy bông gạo để làm gối, chăn.

những cánh hoa đỏ rực.Ảnh.Đỗ Thảo
những cánh hoa đỏ rực.Ảnh.Đỗ Thảo
Trẻ con chơi đùa dưới tán gạo.Ảnh.Minh Lê
Trẻ con chơi đùa dưới tán gạo.Ảnh.Minh Lê

Cây gạo hiện hữu trong đời sống tâm linh của dân Việt.

Trong những câu chuyện dân gian, những cây cổ thụ như đa, đề, gạo, sung thường gắn với những truyền thuyết huyền bí “cây gạo có ma, cây đa có thần, cây đề có phật, cây sung có tiên”. Cây gạo thường cao lớn, lại được trồng ở những vị trí quang như giữa cánh đồng, bờ đê, cổng làng, hoặc cao nên dễ hút sét, gốc cây to nên nhiều loại động vật hại như rắn, rết thường đến trú ngụ và phát ra những tiếng kêu khi trời tối, trời mưa. Do đó, dân gian hay gắn cây gạo với truyền tích này.

Khung cảnh yên bình bên bờ sông Nhuệ.Ảnh.Đỗ Thảo
Khung cảnh yên bình bên bờ sông Nhuệ.Ảnh.Đỗ Thảo

Cây gạo dù được gắn với truyền tích đó, nhưng từ xưa, cây gạo là một phần không thể thiếu của cuộc sống nông thôn. Cây gạo thường được trồng ở các đền, đình, chùa, cùng với cây đa, giếng nước, sân đình là nơi lũ trẻ vui chơi, nơi bà con nghỉ chân khi buổi làm đồng thấm mệt, nắng mưa, là nơi đôi lứa hẹn hò…biết bao năm tháng, cây gạo sống cùng sự tồn tại, phát triển của nông thôn Việt Nam.

Niềm háo hức của chị em khi săn ảnh hoa gạo.Ảnh.Đỗ Thảo
Niềm háo hức của chị em khi săn ảnh hoa gạo.Ảnh.Đỗ Thảo
Niềm vui.Ảnh.Minh Lê
Niềm vui.Ảnh.Minh Lê

Hoa gạo trở thành một trong những hình ảnh thân thuộc nhất của làng quê Việt Nam.

Nên, cùng với cây đa, giếng nước, sân đình, cây gạo đi vào tiềm thức của người dân Việt:

“Lập loè cây gạo ra hoa

Nghe trong sâu thẳm cây đa, đình làng

Ẩn trong tiềm thức mơ màng

Một vùng quê, một mùa vàng bội thu”

Tác giả: Hồ Viết Bình

          Hoa gạo nở vào dịp tháng 3 âm lịch, giao xuân sang hè, mang theo niềm tin và hi vọng của người dân về mùa màng bội thu. Đó là những ngày tháng bà con nhân dân vất vả trông trời, trông đất khi vào vụ mùa mới.

Nón hoa.Ảnh.Đỗ Thảo
Nón hoa.Ảnh.Đỗ Thảo
Thoáng quê. .Ảnh.Đỗ Thảo
Thoáng quê. .Ảnh.Đỗ Thảo

     Loài hoa dân dã mà đặc biệt với vẻ đẹp rực rỡ mà đơn thuần.     

Hoa gạo có vòng đời khá ngắn ngủi, mùa hoa kéo dài chỉ khoảng 1 tháng. Mỗi bông hoa nở trên cây mấy ngày rồi rụng. Có điều đặc biệt, hoa rụng cả bông xuống đất, không hề phai tàn hay héo úa, rớt từng cánh trong sự tàn tạ lẻ loi, mà rụng nguyên cả bông, giữ nguyên được sắc, được hình, như một sự kiêu ngạo, sự sắt son giữ lời thề của cô gái miền sơn cước kia. Dưới gốc cây là lớp hoa đỏ rực rỡ.

Dịu dàng bên hoa lửa.Ảnh.Đỗ Thảo
Dịu dàng bên hoa lửa.Ảnh.Đỗ Thảo

          Trên cành cây, những bông hoa đỏ ươm, mặt hoa hướng về bầu trời như sự trông ngóng, dõi theo. Trên cành cây, chỉ có hoa và cành, gần hết mùa hoa, cây mới bắt đầu nảy lá. Hoa gạo bừng dậy một tông đỏ rực như ngọn lửa cháy một góc trời đầy ấn tượng.

Chút hoài niệm.Ảnh. Phúc 1+2
Chút hoài niệm.Ảnh. Phúc 1+2

Hoa gạo là loài hoa gợi nhớ về kỉ niệm và làng quê.

Trong cuộc sống hiện đại, khi mà ở các làng quê, nhà cao tầng thay thế cây cối thì những cây hoa gạo đang đốt lửa trời xanh kia càng là tâm điểm của sự chú ý. Khi nhìn thấy những bông hoa đỏ, con người mới nhận thấy tín hiệu của tự nhiên, chợt thấm bấy lâu nay mình sống vội quá, bẵng quên nhiều điều quá. Những bông hoa đỏ khiến những người con xa quê chợt nhói lòng, tràn về những kí ức tuổi thơ và nỗi nhớ làng quê.

Chàng trai say mê với loài hoa lửa.Ảnh.Đinh Huy
Chàng trai say mê với loài hoa lửa.Ảnh.Đinh Huy

Cây gạo còn là loại thuốc quý, theo Đông ý, hoa gạo có tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, bổ huyết. Bà con thường nhặt hoa rồi tách cánh, tách đài ra phơi khô, để làm trà uống dần. Trà hoa gạo uống có vị chát nhẹ nhưng thanh, để thanh nhiệt, bảo vệ sức khỏe.

hoa gạo được phơi khô dùng để hãm trà.Ảnh.Đỗ Thảo
hoa gạo được phơi khô dùng để hãm trà.Ảnh.Đỗ Thảo

Hoa gạo, còn là gợi tứ cho biết bao câu hát, áng thơ

Dịu dàng bên hoa.Ảnh.Đỗ Thảo
Dịu dàng bên hoa.Ảnh.Đỗ Thảo
Hoa gạo.Ảnh.Đỗ Thảo
Hoa gạo.Ảnh.Đỗ Thảo
Nét dịu dàng trong tà áo dài.Ảnh.Đỗ Thảo
Nét dịu dàng trong tà áo dài.Ảnh.Đỗ Thảo

Dịp hoa gạo trổ bông, biết bao nghệ sĩ tìm tới những vùng đất có loài hoa lửa này để sáng tác.

Các chị em lại tranh thủ mùa hoa để thả dáng với những bức ảnh xinh đẹp. Những địa điểm chụp hoa gạo thuận tiện cho các chị em, ngoài những tỉnh miền núi phía Bắc như Hà Giang, tới trung du như Bắc Giang hoặc Bắc Ninh, Ninh Bình, Nam Định… thì du khách và chị em có thể tới Hưng Yên hoặc các huyện ngoại thành ở thủ đô. Những ngôi chùa cổ như chùa Hương, chùa Thầy, chùa Đậu, Mỹ Đức là những điểm đến có những cây gạo cổ rất đẹp. Tới Hưng Yên, đi dọc theo con đê sông Hồng, nhất là khu vực hai đền Chử Đồng Tử- Tiên Dung ở xã Bình Minh và xã Dạ Trạch, du khách sẽ gặp được những cây gạo cổ đang trổ hoa rực trời.

Thả dáng bên hoa.Ảnh.Đỗ Thảo
Thả dáng bên hoa.Ảnh.Đỗ Thảo

Tháng 3 với biết bao hoài niệm. Những bông hoa đỏ rụng xuống theo quy luật của tự nhiên, đánh dấu vòng quay của thời gian, để lại cho con người biết bao cảm xúc. Có lẽ, với du khách, khi ngắm nhìn những bông hoa gạo, họ sẽ thấy xuyến xao. Còn đối với những người con xa quê, hoa gạo gợi lên cả một trời kí ức yêu thương.

Nhiều người say mê loài hoa này.Ảnh. Minh Lê
Nhiều người say mê loài hoa này.Ảnh. Minh Lê
73 views